محمد مهريار

449

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

زفره Zefre ( h ) نام ديهى است بسيار بزرگ ، قشنگ و خوش آب و هوا كه در جمع دهستان زفره از شهرستان اصفهان قلمداد شده است . اگر از اصفهان به سوى يزد برويم در دامنهء كوير نمك به سگزى مىرسيم كه ديهى است خود با سابقهء مهم و شرح آن خواهد آمد . از سگزى راهى به سوى شمال جدا مىشود و پس از پيچ و خم‌هايى به ارتفاعات نزديك كركس مىرسد و در آنجا زفره را مىبينيم كه محفوف به درختستانها و زراعتهاى خود خرم و سرسبز قرار دارد . ما محل اين ديه را معين كرديم تا وقتى به تحقيق در زبان زفره‌اى مىرسيم جاى مردمى كه به اين زبان گفت‌وگو مىكنند دانسته شده باشد . در سال 1345 جمعيت اين ديه برابر 1848 نفر بوده است . « 1 » محصولات آن بيشتر همان محصولات معمول اين نواحى است ، كمى گندم و جو و ميوه و امثال اينها ؛ ولى آنچه جالب توجه است ، گذشته از كلمهء نام آن ، لهجهء زفره‌اى است . گفتيم كه وقتى از اصفهان به طرف يزد برويم به سگزى مىرسيم و اينجا اولين جايى است كه لهجهء خاص اين نواحى ( رودشت ، كوهپايه ، زفره ، جرقويه تا برسد به يزد ) آغاز مىشود . ولى همين‌كه به زفره برسيم در آنجا با لهجهء اصيل زفره‌اى مواجه مىشويم اين لهجه با لهجه‌اى كه در قهرود و نطنز و ابيانه و اردستان و جوشقان و ميمه و اطراف آن وجود دارد شروع مىشود و تا كوهستان يزد مىرسد . چنان كه مكرر گفته‌ايم در ميان اين لهجه‌ها قهرودى و نطنزى و زفره‌اى جالب است و مىنمايد كه استقلال خود را بيشتر حفظ كرده‌اند . اين لهجه با لهجهء گزى هم نسبت دارد روى اين لهجه‌ها تحقيقات كافى به عمل نيامده است . زبان زفره‌اى كم‌وبيش ادبياتى هم دارد و شاعر اخير آنجا مرحوم رجا است كه هم به فارسى و هم به زفره‌اى شعر دارد . لهجهء زفره‌اى با رودشتى و يهودى اصفهان و يزدى - زردشتيان يزد - نسبت بسيار نزديك دارد ، ولى مىنمايد كه قهرودى و نطنزى براى خودشان لهجه‌اى مستقل هستند . مثلا در نطنزى و ابو زيدآبادى واژهء سگ اسپه ( Spa ) است و همين واژه است كه حمزه اصفهانى را به اشتباه انداخته و فكر كرده است نام « سپاه » و « سپاهان » از « سگ » آمده ، در حالىكه در زفره‌اى و رودشتى همان « سگ » است . اگر ما مجال بيشتر داشتيم يك متن زفره‌اى را هم نقل

--> ( 1 ) - در سال 1375 جمعيت اين ده 1747 نفر سرشمارى شده است .